Kısaca: Şambali tatlısı, irmik, un, yoğurt ve şekerle hazırlanan hamurun cevizle fırınlanıp ılık şerbetle buluştuğu bir şerbetli tatlı. 26×20 cm bir tepside 12 dilim çıkıyor; 180 derecede 30-35 dakika pişirilip şerbeti sıcak tatlının üzerine ılıkken dökülüyor. İrmiği 15-20 dakika dinlendirmek ve şerbeti 12-15 dakika kaynatmak tarifin tutmasını sağlıyor.
- 12 dilimlik tarif, 26×20 cm ya da 22×22 cm borcam tepsiye göre ölçülendi.
- Fırın 180 derece, süre 30-35 dakika; fanlı fırında 170 derece kullanın.
- Şerbet 2 bardak şeker ve 2,5 bardak suyla 12-15 dakika kaynatılıyor.
- Sıcak tatlının üzerine ılık şerbet dökülüyor, tepsi kapatılmıyor.
- Tatlı şerbeti 2-3 saatte çekiyor; acele edilirse dilimler dağılıyor.
İçindekiler
Şambali tatlısı, irmikli hamurun üzerine ceviz serpilip fırınlandıktan sonra şerbetle buluşan, dilimlenerek servis edilen bir şerbetli tatlı. Bu tarif 12 dilimlik orta boy bir tepsiye göre ayarlandı: fırın 180 derecede çalışıyor, şerbet kaynatıldıktan sonra ılıkken sıcak tatlının üzerine gezdiriliyor. İrmiğin hamurda dinlenmesi ve şerbetin sıcaklığı, dilimlerin dağılmadan kesilmesini sağlayan iki temel nokta.
Şambali tatlısı kaç kişilik, hazırlık ve pişirme süresi ne kadar?
Orta boy bir borcamda 12 dilim çıkıyor; bu da tatlıyı çay sofrasında 10-12 kişiye rahatça yetiştirmek demek. Hazırlık 20 dakika sürüyor, hamurun dinlenmesi için 15-20 dakika daha ayırın. Fırın süresi 30-35 dakika, şerbeti çekmesi için de en az 2-3 saat beklemek gerekiyor. Aceleye gelirse şerbet hamurun içine tam işlemiyor, dilimler kesilirken dağılıyor.
| Ölçü | Bilgi |
|---|---|
| Kaç kişilik | 10-12 kişilik, 12 dilim |
| Hazırlık | 20 dakika + 15-20 dakika hamur dinlendirme |
| Pişirme | 180 °C’de 30-35 dakika |
| Şerbeti çekme | En az 2-3 saat, tercihen 4 saat |
| Tepsi | 26×20 cm ya da 22×22 cm borcam |
Malzemeler: 12 dilim için ölçülü liste
Ölçüler su bardağı 200 ml, yemek kaşığı 15 ml olacak şekilde verildi. İrmikli tatlılarda bir iki kaşık fazla sıvı hamuru akıtıyor, bu yüzden yoğurdu bardağın ağzına kadar doldurup silmek iyi olur.
Hamuru için
- 1,5 su bardağı irmik (240 g)
- 1 su bardağı un (120 g)
- 1 su bardağı toz şeker (200 g)
- 1 su bardağı yoğurt (240 g)
- 2 yemek kaşığı sıvı yağ (30 ml)
- 1 paket kabartma tozu (10 g)
- 1 çay kaşığı tarçın (silme)
Üzeri için
- 1 su bardağı ceviz içi (100 g), iri kıyılmış
Şerbeti için
- 2 su bardağı toz şeker (400 g)
- 2,5 su bardağı su (500 ml)
- 1 tatlı kaşığı limon suyu
Yoğurt yerine süt de kullanabilirsiniz; sütlü hâli daha yumuşak, yoğurtlu hâli biraz daha yoğun bir hamur veriyor.
Şambali tatlısı nasıl yapılır? Adım adım
- Şerbeti kaynatın. Toz şekeri ve suyu küçük bir tencereye alın. Orta ateşte, şeker eriyene kadar karıştırın; kaynamaya başlayınca ocağı kısın. 12-15 dakika kaynatıp limon suyunu ekleyin ve altını kapatın. Şerbeti ılımaya bırakın, kaynar hâlde dökmeyeceksiniz.
- Kuru malzemeleri karıştırın. İrmik, un, toz şeker, kabartma tozu ve tarçını geniş bir kaba alın. Topak kalmaması için birkaç tur karıştırmanız yeterli.
- Yoğurdu ve yağı ekleyin. Yoğurtla sıvı yağı kaba ekleyip spatulayla karıştırın. Şambali tatlısı hamuru kek gibi akışkan olmuyor; kaşıkla alınca tepeleme duran, hafif koyu bir karışım elde edeceksiniz.
- Hamuru dinlendirin. Kabın üzerini kapatın, 15-20 dakika tezgahta bekletin. İrmik bu sürede sıvıyı çekiyor ve hamur tepsiye daha düzgün yayılıyor.
- Tepsiye yayın. 26×20 cm ya da 22×22 cm bir borcamı yağlayıp hamuru içine alın. Spatula ya da ıslak avuçla üzerini düzleyin; kalınlık 2-2,5 cm civarında olsun. Kenarlara doğru hafifçe inceltirseniz tatlı eşit pişiyor.
- Dilimleri çizin. Hamuru 3 sıra ve 4 sütun olacak şekilde bıçakla çizin; toplam 12 dilim çıkıyor. Bıçağı bastırmadan, sadece yüzeyi çizecek kadar kullanın. Şambali tatlısını pişmeden önce dilimlemek, fırından sonra kesmekten çok daha kolay.
- Cevizi serpip pişirin. İri kıyılmış cevizi üzerine dağıtın, parmak ucuyla hafifçe bastırın ki şerbeti dökerken dağılmasın. Önceden ısıtılmış 180 derece fırında 30-35 dakika pişirin.
- Şerbeti dökün. Tatlıyı fırından alıp 3-4 dakika bekletin. Ilık şerbeti kepçeyle, önce dilim aralarına, sonra yüzeyine olacak şekilde azar azar gezdirin. Tepsinin üzerini kapatmayın; şambali tatlısı oda sıcaklığında 2-3 saat, sabır varsa 4 saat dinlensin.
Fırın sıcaklığı: 180 derece, 30-35 dakika
Şambali tatlısı için en güvenli ayar, önceden ısıtılmış fırında 180 derecede. Üst-alt ısıtmayı kullanın, tepsiyi orta rafa koyun. 20. dakikadan sonra üzeri hızlı kızarıyorsa yağlı kâğıt ya da folyo örtüp süreyi tamamlayın; cevizler yanmadan tatlı içine kadar pişsin.
Fanlı fırında 170 derece yeterli oluyor, fan üstten bastırdığı için ceviz çabuk koyulaşıyor. Pişip pişmediğini anlamak için kürdan yerine kenarından hafifçe bastırın: hamur yaylanıyorsa ve üzeri altın sarısıysa fırından alabilirsiniz. Fazla kuru pişen hamur şerbeti de emmiyor, o yüzden son beş dakikayı fırının önünde geçirin.
Şerbetin kıvamı nasıl olmalı?
Şambali tatlısı şerbetinde 2 bardak şeker, 2,5 bardak su oranı dengeli sonuç veriyor. Karışım kaynadıktan sonra 12-15 dakika kısık ateşte tutun; şerbetin rengi hafif sarıya dönüyor, hacmi azalıyor. Uzun uzun kaynatıp koyulaştırmayın.
Kıvamı anlamanın basit yolu kaşık testi: şerbeti kaşığa alıp kenarından akıtın. Son damla ince bir çizgi bırakıyorsa ve pekmez gibi ağır akmıyorsa olmuş demek. Soğuduğunda biraz daha koyulaşacağını hesaba katın.
Şerbet fazla kaynarsa tatlı sert olur, içi kuru kalır. Az kaynarsa suyu ağır bastığı için irmik hamuru şerbeti tutamaz ve dilimler dağılır. Sıcaklık dengesi de en az bunun kadar önemli: sıcak tatlının üzerine ılık şerbet dökmek, irmiğin şerbeti yavaş çekmesini sağlıyor.
Tarifin tutması için püf noktaları
- İrmiği dinlendirin. 15 dakikalık bekleme, hamurun tepside dağılmadan durmasını sağlıyor.
- Şerbeti önce kaynatın. Tatlı fırındayken şerbetin ılımış olması gerekiyor; tersini yaparsanız yetiştirmek için acele edersiniz.
- Dilimleri önceden çizin. Çizgiler yüzeyde kalsın, tepsinin dibine kadar inmesin.
- Şerbeti tek seferde dökmeyin. Kepçeyle üç dört turda vermek, şerbetin hamura eşit dağılmasını sağlıyor.
- Tepsiyi hemen kapatmayın. Kapatılan tepside buhar dönüyor, cevizin üzeri yumuşuyor.
- Cevizi iri kıyın. Toz ceviz şerbetle birlikte hamurun içine gömülüyor, üstte görünmüyor.
Servis ve saklama önerisi
Şambali tatlısını dilimlerin arasından bıçakla ayırıp servis spatulasıyla tabağa alın. Üzerine bir tutam tarçın, yanına bir kaşık kaymak iyi gidiyor. Sıcak servis etmek şart değil; oda sıcaklığındaki hâli daha toparlak bir dilim veriyor.
Tatlı buzdolabında ağzı kapalı kapta 3 gün dayanıyor. Buzdolabında sertleşirse servisten yarım saat önce tezgahta bekletmeniz yeterli. Dışarıda ise serin bir yerde bir gün tutabilirsiniz; üzerine ceviz serpilmiş tatlılar nem çekmeye meyilli olduğu için ikinci günden sonra dolaba almak daha güvenli.
Kalabalık bir davet için 20 dilimlik daha büyük tepsi düşünüyorsanız şambali tatlısı tarifi sayfasına göz atabilirsiniz. Çay yanına fırın tatlısı dışında bir şeyler de koyayım diyorsanız kakaolu kurabiye tarifi ve mozaik pasta tarifi sayfalarına göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Şambali tatlısı neden sert olur?
Genelde iki sebebi var: hamurun fazla kuru pişmesi ve şerbetin gereğinden uzun kaynayıp koyulaşması. Fırın süresini 30-35 dakikada tutup şerbeti 12-15 dakika kaynatırsanız tatlı yumuşak kalıyor. Bir de şerbeti döktükten sonra en az 2-3 saat beklemezseniz irmik şerbeti tam çekmiyor, dilimler kuru kesiliyor.
Şerbet sıcak mı dökülür, soğuk mu?
Tatlı sıcakken şerbetin ılık olması en dengeli sonucu veriyor. Kaynar şerbet hamuru şokluyor, soğuk şerbet ise yüzeyde kalıp içeri işlemiyor. Şerbeti ocaktan aldıktan sonra 10-15 dakika dinlendirmeniz yeterli.
Yoğurt yerine sütle yapılır mı?
Yapılır. Sütle hazırlanan hamur daha yumuşak ve akışkan oluyor, yoğurtlu hâli biraz daha yoğun kalıyor. Süt kullanacaksanız ölçüyü aynı tutun, hamuru yine 15-20 dakika dinlendirin.
Ceviz yerine ne kullanabilirim?
Fındık, badem ya da iri kıyılmış antep fıstığı yakışıyor. Ne kullanırsanız kullanın, üzerine serptiğiniz malzemeyi parmak ucuyla hafifçe bastırın ki şerbeti dökerken dağılmasın.
Şambali tatlısı buzdolabında kaç gün saklanır?
Ağzı kapalı bir kapta buzdolabında 3 gün tazeliğini koruyor. Servisten yarım saat önce dışarı almanız, soğukken sertleşen irmiğin yumuşamasını sağlıyor.
Yorum yaz